DUSSEN/LUNTEREN – Klompen! In aanloop naar de Oud-Lunterse Dag zijn ze niet aan te slepen. Als zoete broodjes gaan ze dan over de toonbank. Het gekletter van de klompen is dan niet van de lucht.
Tijdens elke OLD-zaterdag demonstreert bij de smederij van Jongbloed een klompenmaker het oude ambacht van het klompen maken. Een ambacht dat op de schrale Veluwegronden door boeren in de wintermaanden werd beoefend.
Centrum van de klompenmakerij
Honderd jaar geleden waren er nog zo’n 3.000 klompenmakerijen in bedrijf, een aantal dat is teruggelopen naar de elf van heden ten dage. Een van die overgebleven ambachtelijke klompenmakerijen is te vinden in Dussen (Brabant): Ambachtelijke Klompenmakerij Den Dekker.
Een ambacht dat teruggaat tot 1871, toen de familie Van Gennip in een oud boerderijtje startte met de klompenmakerij. Niet zo vreemd, want tot aan de Tweede Wereldoorlog en ook nog daarna was Brabant het centrum van de klompenmakerij.
Drie generaties lang bleef de klompenmakerij in de familie, tot Piet van Gennip het in 2002 genoeg vond. Op 80-jarige leeftijd zei hij tegen de huidige eigenaar Peter den Dekker: “Het is mooi geweest. Ik ga met pensioen. Ga jij verder?”
Als buurjongen fietste Peter in zijn jonge jaren al naar de klompenmakerij. “Ik was als kind altijd al in de klompenmakerij te vinden.”
Samen met zijn vrouw Patricia zette hij de schouders eronder en groeide de klompenmakerij uit tot het bedrijf dat het nu is, met 20.000 bezoekers per jaar.
Peter werkte al twintig jaar voor Piet en kende het vak van klompenmaker door en door. Toch moest er een nieuwe weg worden ingeslagen om het bedrijf rendabel te maken.
“Piet leefde en werkte in een oud boerderijtje. Er was geen toilet, geen verwarming en er was maar plaats voor acht bezoekers. In 2002 is de boerderij in oude stijl herbouwd.”
Wc’tje voor bewoners
Bezoekers kijken er hun ogen uit. Overal waar ze kijken zien ze klompen, klompen en nog eens klompen. In de winkel zijn creatieve voorbeelden te over: je favoriete (voetbal)club op een klomp? Babyklompen met de naam van het kind? Klompjes als sleutelhanger? Klompen als relatiegeschenk? Bij Ambachtelijke Klompenmakerij Den Dekker draaien ze er hun hand niet voor om.
Een klomp als nestkastje, met een wc’tje voor de bewoners? Die zijn inmiddels ook in Lunteren te vinden. Houd er rekening mee dat nestkastjes altijd worden opgehangen richting het noordoosten.
Het maken van de klompen gebeurt met machines die stammen uit 1920. Ze komen uit de overgangsperiode van het handmatig maken naar de eerste machinale vervaardiging van klompen.
In één minuut maakt de machine uit een blok hout de buitenkant van een klomp. Vergelijk het met het bijmaken van een sleutel. Bij het uithollen van de klomp is goed te zien dat het om een overgangsfase gaat die ruim een eeuw geleden het klompenmakersvak veranderde. Peter stuurt met de hand, via twee hendels, de lepelboren aan voor het uithollen van de klompschoen.
Wat al eeuwenlang hetzelfde is gebleven, is de houtsoort: wilg en populier. Buiten liggen honderden op maat gezaagde schijven te drogen totdat deze verwerkt kunnen worden tot klompen.
Toekomstbestendig
In 2002 werd Peter voor gek verklaard omdat hij de klompenmakerij wilde overnemen. Vanwege de regelgeving vergde het vijf jaar voorbereiding voordat Peter en Patricia aan de slag konden om de klompenmakerij toekomstbestendig te maken.
Dat het de juiste keuze was, blijkt uit de bezoekersaantallen. In de eerste jaren na de verbouwing ontvingen Peter en Patricia 3.000 bezoekers; inmiddels zijn dat er jaarlijks 20.000.
Allemaal maken ze kennis met de unieke manier waarop Peter zijn bezoekers wegwijs maakt in de klompenmakerij.
Met anekdotes, kwinkslagen en een kijkje in de historie van het klompen maken weet Peter de liefde voor het vak over te brengen.
“Dit is mijn theater”, zegt hij, terwijl hij wijst naar de werkplaats waar de prikkelende geur van zaagsel hangt.
Droge en warme voeten
Terug naar de komende Oud Lunterse Dag. Daar zit de klompenmaker met een blok hout in de heulbank en maakt hij met een guts, lepelmes en schraapijzer een klomp waarmee je als het ware zo kunt wegklepperen.
Wat tijdens de OLD een gezellige attractie is, was ruim honderd jaar geleden bittere noodzaak om letterlijk droge en warme voeten te houden.
Lees hier de online krant van deze week.
