Nieuwe natuurbegraafplaats Otterlo stap dichterbij

Gershon van Wolfswinkel

OTTERLO – De plannen voor een nieuwe natuurbegraafplaats aan de Arnhemseweg in Otterlo zijn een stap dichterbij. Heidepol en Natuurmonumenten vragen de gemeente Ede het omgevingsplan te wijzigen. Zo kan het voormalige paardentrainingscentrum aan de Arnhemseweg worden omgevormd tot natuurgebied met ruimte voor natuurbegraven.

Natuurmonumenten en Heidepol zijn al een tijd bezig met het ontwikkelen van een nieuw natuurgebied met ruimte voor graven in gemeente Ede. Daarom kocht Natuurmonumenten dit voorjaar het terrein van 15,5 hectare aan de Arnhemseweg 96-98 in Otterlo. Met het publiekelijk presenteren van het landschapsontwerp en de officieel ingediende omgevingsplan wijziging bij de gemeente lijkt de komst een stuk dichterbij.  Speciaal voor deze nieuwe ontwikkeling gaat de Lunterse Krant op bezoek bij natuurbegraafplaats Heidepol in Arnhem. Hier spreken we Wilma Nugteren. Zij is projectleider namens Natuurbegraven Nederland waar Heidepol onderdeel van is, onder haar verantwoordelijkheid werkt een team van Heidepol en Natuurmonumenten aan de plannen. 

Indrukwekkend 

Wie op Natuurbegraafplaats Heidepol loopt, heeft niet meteen door dat hij zich op een begraafplaats bevindt. Het glooiende, groene landschap oogt eerder als een natuurgebied. Tot een doedelzak over het terrein klinkt. Achter de muzikant volgt een kleine stoet nabestaanden, op weg naar de laatste rustplaats van hun dierbare. Het is een indrukwekkend gezicht, zo midden in de natuur. Terwijl de vogels frivool tussen de bomen doorfluiten en de wind onophoudelijk door de herfstkleurige bladeren waait, komt Wilma Nugteren uit het informatiecentrum aangelopen. Ze kent de plek waar natuur en afscheid samenkomen. Ze vertelt uitgebreid over de, mogelijk, nieuwe natuurbegraafplaats in Otterlo.

Uiteindelijk bepaalt de natuur 

Wilma laat het uitgestrekte natuurgebied zien en vertelt over de geschiedenis. “Sinds 2012 zitten wij hier al. Ondertussen zitten we op verschillende locaties in Nederland. En nu gaan we hopelijk naar Otterlo.”

Maar zo simpel gaat dat niet. “Bij de ontwikkeling van een nieuwe natuurbegraafplaats moet rekening worden gehouden met de bodem, het grondwater en beschermde planten en dieren. Daarnaast moet de locatie voldoen aan wettelijke eisen voor begraafplaatsen,” vertelt Wilma. “We houden rekening met de grondwaterstand en er mogen geen graven komen op plekken waar de bodem te nat is. Ook de bescherming van de natuur hebben we vastgelegd. Met ecologisch onderzoek stellen we een werkprotocol op om natuurwaarden tijdens werkzaamheden te beschermen. Zo moet de aanleg van het gebied samengaan met de ontwikkeling van de planten en dieren die er thuishoren. Uiteindelijk bepaalt de natuur waar wij kunnen begraven.”

“Alle ontwikkelingen worden bovendien gevolgd met periodieke natuurmonitoring. Iedere zes jaar wordt onderzocht hoe de natuur zich heeft ontwikkeld. Op Heidepol in Arnhem is bij een eerdere monitoring een toename van onder meer het aantal soorten broedvogels en vlinders vastgesteld,” vervolgt Wilma. “Ook in Otterlo moet die monitoring inzicht geven in de ontwikkeling van het gebied.”“Hierin werken we nauw samen met Natuurmonumenten. Door samen te werken kunnen we zowel meer natuur kunnen realiseren als tegemoetkomen aan de behoefte aan een laatste rustplaats in de natuur.”

Negentig procent natuur in Otterlo

Bij het woord begraafplaats denken mensen misschien snel aan strakke rijen graven en grafstenen. Maar dat wordt niet het geval in Otterlo. “Tien procent van het terrein mag gebruikt gaan worden voor graven. De overige negentig procent blijft natuur waarin we niet begraven. Die verhouding is vastgelegd.” “Die tien procent is echt voortgekomen vanuit de gedachte dat uiteindelijk de natuur centraal staat”, legt Wilma uit. “Je krijgt een hele mooie verhouding waarbij je voldoende flexibiliteit hebt om graven op een plek te leggen waar de natuur dat ook toelaat. Zodat de natuurbeleving echt nog centraal staat.”  De natuurbegraafplaats wordt geen afgesloten terrein. Er komen geen hekken omheen zodat de bezoekers vanuit het terrein kunnen doorwandelen naar de omliggende bossen. “Er komt gewoon een nieuw natuurgebied in Otterlo. De mogelijkheden voor natuurbeleving en recreëren in de natuur worden uitgebreid.” Ook komen er wandelpaden, zodat bezoekers het gebied kunnen verkennen. 

Heischraal gras

De organisaties hebben bodemonderzoek laten uitvoeren. Daaruit blijkt dat delen van het terrein geschikt zijn voor heischraal grasland. Dit bijzondere, voedselarme graslandtype komt relatief weinig voor op de Veluwe en biedt ruimte aan planten en dieren die op andere plekken minder goed gedijen. “Maar uiteindelijk bepaalt de natuur wat er gaat gebeuren. Wij kunnen als mensen denken: Het gaat zich zo ontwikkelen, maar we zullen toch de natuur moeten volgen”, zegt Wilma.

Eeuwige grafrust

Bij natuurbegraven geldt ook de eeuwige grafrust. “Graven worden niet na verloop van tijd geruimd, maar het uitgangspunt is dat ze zoveel mogelijk opgaan in het landschap.”

De natuurbegraafplaats zal naar verwachting ongeveer dertig tot veertig jaar als uitvaartplaats in gebruik zijn. Daarna neemt Natuurmonumenten het natuurbeheer over. De samenwerking tussen beide organisaties is volgens Nugteren daarom niet alleen belangrijk voor de aanleg, maar ook voor de toekomst van het gebied. “Zolang er uitvaarten zijn, beheren wij het gebied. Na de laatste uitvaart, neemt Natuurmonumenten het beheer op zich.”

Naast een vakantiepark

Een opvallend onderdeel van de nieuwe begraafplaats is de ligging naast vakantiepark De Wije Werelt. De komst van een natuurbegraafplaats naast een recreatiepark vraagt volgens Natuurmonumenten en Heidepol om aandacht voor de overgang tussen de gebieden.

“We hebben het vakantiepark intensief betrokken bij het participatieproces. Ook de belangenvereniging van eigenaren was vertegenwoordigd in de meedenkgroep. Een van de aandachtspunten die zij hadden aangedragen, was het belang van voldoende groen als buffer tussen de twee voorzieningen, zodat er een duidelijke en natuurlijke scheiding komt. Daarnaast reageerden ze positief op de natuurontwikkeling”, vertelt Wilma. “In het ontwerp hebben we daarom voorzien in extra bomen en struiken langs de grens met het vakantiepark. Daarmee moet het zicht tussen beide gebieden gedeeltelijk worden weggenomen.” Bij de plannen voor de natuurbegraafplaats was participatie een belangrijk onderdeel van het proces. Omwonenden en andere betrokkenen kregen de gelegenheid om mee te denken over de ontwikkeling van het terrein. 

inloopbijeenkomst

Iedereen die meer wil weten over het plan kan op dinsdag 17 november tussen 19.00 en 21.00 uur binnenlopen bij De Waldhoorn, Dorpsstraat 2 in Otterlo. Medewerkers van Natuurmonumenten en Natuurbegraven Nederland, waar Natuurbegraafplaats Heidepol onder valt, zijn aanwezig om vragen te beantwoorden en een toelichting te geven op het ontwerp. 

Lees hier de online krant van deze week.