Nieuws
Dat staat er toch, op die grote zwerfkei op de top van de berg. 'Middelpunt van Nederland' is erin gebeiteld. Maar waarom? Wie heeft dat berekend? Of verzonnen?
welgraven 
Lunteraan Ab Welgraven koestert de steen op de Goudsberg, die het middelpunt van ons land aangeeft. Of in elk geval één van de middelpunten. © Tamara Reijers.
 
Het middelpunt is voor Lunteranen al een bijzondere plek, in de toekomst zal dat ongetwijfeld voor veel meer mensen het geval zijn
Ab Welgraven
Het is bekend uit de overlevering, heet het in Lunteren. En een slimme directeur van de plaatselijke VVV heeft het ergens in de jaren '60 handig weten te verkopen. En daarmee het dorp op de toeristische kaart gezet, zij het bescheiden.
 
Maar er is nu ook een berekening die het bewijs levert. Ab Welgraven hoorde hem eerder dit jaar toevallig van Wim Huijser uit Ede. Eindelijk, dacht Welgraven, want het hoe en waarom van dat middelpunt hield hem al een tijdje bezig als geboren en getogen Luntenaar en als voorzitter van stichting Het Luntersche Buurtbosch, eigenaar van het gebied waarin het middelpunt ligt. Die zet zich in voor het aantrekkelijker maken van de Goudsberg en de gebieden daar omheen.
 
Vier uithoeken
,,Je moet uitgaan van de vier uithoeken van Nederland," legt Welgraven de theorie uit. Dat zijn Vaals (zuidoost), Rottumeroog (noordoost), Sint Anna ter Muiden (zuidwest) en Terschelling (noordwest). En let op, nu komt het: de enige plek in Nederland waarop de afstand naar Rottumeroog en Sint Anna ter Muiden gelijk is en waarop de afstand naar Vaals en Terschelling gelijk is, ligt op de Goudsberg.
 
Dat klinkt wat ingewikkeld. ,,Maar ik heb het gecheckt en het klopt," zegt Welgraven. De afstanden van Lunteren naar die vier punten zijn niet alle vier even lang. ,,Maar dat kan ook niet, want de kaart van Nederland is geen gelijkzijdige vierhoek. Maar met deze definitie is Lunteren de enige plek die in het middelpunt ligt."
 
Hiermee is het bewijs geleverd, de kei op de Goudsberg is echt het middelste puntje van ons land. Toch?
 
Oosteinde
Eh, ja en nee. Ja, want deze theorie klopt. Maar nee, en Welgraven is de eerste om dit te erkennen, je kunt er op veel andere manieren naar kijken. Zoals een Poolse astronoom al deed in de 18de eeuw, om daarmee het middelpunt van Europa te berekenen. Die verbond kruislings vier uithoeken, maar dan andere: namelijk zuid-noord-oost-west. Als je dat voor Nederland doet, dan kom je heel ergens anders uit, in het Drentse Oosteinde om precies te zijn. Maar op de kaart ziet dat er niet logisch uit, het hart van het land in het noordoosten. En dan die naam: Oosteinde.
 
Nee, dan de theorie van de 'omgeschreven rechthoek'. Als je een rechthoek op een bepaalde manier legt op de uiterste punten van Nederland, dan schijn je bij Soest uit te komen als middelpunt. En in een bos bij Putten ligt het zwaartepunt van Nederland, berekende een geoloog in 1983. Daar ligt sindsdien een kei in de grond met een grote ijzeren ring eraan. Als je Nederland daaraan zou optillen, dan blijft het land keurig in balans. Maar hij nam niet de binnenwateren en de Waddenzee mee. Doe je dat wel, dan schijn je bij Zeewolde uit te komen.
 
Blote oog
En in de tijd dat ze nog niet alles tot achter de komma konden berekenen, hadden kaartenmakers met het blote oog bepaald dat de Onze Lieve Vrouwetoren in Amersfoort het kadastraal middelpunt moest zijn.
 
Terug naar Lunteren. Daar zijn ze maar wat blij met het middelpunt. Het maakt onderdeel uit van een groter project, waarin eeuwenoude sporen in het landschap worden uitgelicht, onder meer met de reconstructie van een boerderij uit de ijzertijd. Welgraven: ,,Het middelpunt is voor Lunteranen al een bijzondere plek, in de toekomst zal dat ongetwijfeld voor veel meer mensen het geval zijn."